Pierwsza pomoc

Udzielanie pierwszej pomocy - na wszelki wypadek

Czy wiecie, że aby uratować dziecko będące w ciężkim stanie, mamy tylko 4 minuty?! 

Pogotowie nie jest w stanie dotrzeć na miejsce w tak krótkim czasie!

Nie chcemy Was straszyć, tylko zmotywować do nauki udzielania pierwszej pomocy.

To jest zawsze chwila. Nie ma czasu zaglądać do poradników czy też szukać informacji w internecie. Musisz wcześniej się dowiedzieć, jak pomóc dziecku, gdy nagle ulegnie wypadkowi.

W życiu nic nigdy nie dzieje się według schematu. Wypadek to nie jest sytuacja, w której widzicie leżące dziecko i podpis: utrata oddechu, wykonaj oddech zastępczy. Wypadek to chaos, paraliżujący strach, niejednoznacznie wyglądające objawy, tysiące wątpliwości. Trzeba wziąć się w garść, ustalić, co się stało i jak reagować.

Na szczęście groźne wypadki zdarzają się rzadko, znacznie częściej malec ulega niezagrażającym życiu urazom. Musisz wtedy zachować spokój i pokazać dziecku, że wiesz, co robić.

PAMIĘTAJ, RÓB COŚ! NIE CZEKAJ BEZCZYNNIE NA POMOC!

Absolutnie nie bój się, że zrobisz dziecku krzywdę (np. złamiesz żebro – zrosną się ). Nawet jeśli coś pokręcisz, lepiej zrobić cokolwiek, niż pozostać biernym. W trakcie niesienia pomocy przypomnisz sobie zasady, poprawisz coś, skorygujesz - ważne, żeby utrzymać dziecko przy życiu do nadejścia pomocy.

JAK WZYWAĆ POGOTOWIE?

Dzwoń na numer 999. Jeśli jest zajęty, dzwoń na 112. Jeśli oba numery są zajęte, dzwoń na 998 i proś o pomoc.

Powiedz, co się stało, jaki jest stan dziecka, co dotąd zrobiłeś i z jakim skutkiem. Jeśli odbyłeś kurs pierwszej pomocy, powiedz o tym.

Podaj adres, łącznie z nazwą miejscowości, i wskaż, jak dojechać (np. skręcić na parking przy aptece, trzecia klatka od przystanku). Jeżeli to możliwe, niech ktoś wyjdzie naprzeciw karetce.

NIE ROZŁĄCZAJ SIĘ PIERWSZY! To dyspozytor kończy rozmowę.

Poniższe wytyczne dotyczące zabiegów resuscytacyjnych u dzieci(PLS) wydała Europejska Rada Resuscytacji. Najnowsze zmiany zostały wprowadzone w 2010r i są opisane w naszym „poradniku”.

Zanim przejdziemy do tego jak postępować z dziećmi w chwili gdy ich życie jest zagrożone zapoznajmy się z poniższą terminologią ( Europejskiej Rady Resuscytacji ) która zostanie użyta.

BLS - (ang. Basic life support - BLS) to forma opieki medycznej udzielana pacjentom z chorobami lub obrażeniami zagrażającymi ich życiu, zanim zostaną objęci pełną opieką medyczną. Może być udzielana przez personel medyczny (głównie przez ratowników medycznych) lub osoby fizyczne, które posiadają wiedzę z zakresu BLS i przeszły podstawowy trening. BLS jest generalnie wykorzystywany w warunkach przedszpitalnych, a co najważniejsze, może być udzielany bez sprzętu medycznego.

RKO – Resuscytacja krążeniowo – oddechowa

Niemowlę – dziecko poniżej 1 r.ż. ale powyżej 4 tygodnia życia

Dzieci - powyżej 1 r.ż do okresu pokwitania ( ok. 13-14 r.ż ) 

Nastolatki – od okresu pokwitania. 

Ratownik (w naszym "poradniku") - osoba udzielająca pomocy poszkodowanemu przed przybyciem pogotowia ratunkowego

Podstawowe zabiegi resuscytacyjne – kolejność postępowania

1.  Upewnij się, że jest bezpiecznie zarówno dla ciebie jak i dla dziecka.
2.  Sprawdź reakcję dziecka:

• delikatnie potrząśnij dzieckiem i zapytaj głośno: „Czy wszystko w porządku?”

   3a. Jeśli dziecko odpowiada lub porusza się:

•  pozostaw dziecko w pozycji, w jakiej je zastałeś (pod warunkiem że jest  ona dla niego bezpieczna);
•  oceń jego stan i w razie potrzeby wezwij pomoc;
•  powtarzaj regularnie ocenę stanu ogólnego dziecka.

   3b. Jeśli dziecko nie reaguje: 

• głośno wołaj o pomoc - zrób to nawet wtedy, gdy wydaje ci się, że w pobliżu nie ma nikogo. Zawsze jest szansa, że twój krzyk usłyszy sąsiad, przechodzień, ktokolwiek. To ważne, bo w pojedynkę działa się trudniej. 
• delikatnie odwróć dziecko na plecy; 
• udrożnij drogi oddechowe dziecka poprzez odchylenie głowy do tyłu i uniesienie bródki w następujący sposób: 
• umieść rękę na czole dziecka i delikatnie odchyl jego głowę ku tyłowi;
• w tym samym czasie umieść opuszki palca (lub palców) pod bródką dziecka i unieś ją. Nie naciskaj na tkanki miękkie pod bródką, bo możesz spowodować niedrożność dróg oddechowych;

• jeśli wciąż masz trudności z udrożnieniem dróg oddechowych, spróbuj metody wysunięcia żuchwy: połóż palce wskazujące obydwu rąk za żuchwą dziecka po jej bokach i popchnij ją do przodu.

Jeżeli podejrzewasz istnienie urazu okolicy szyi, staraj się udrożnić drogi oddechowe, używając jedynie metody wysunięcia żuchwy. Jeśli nadal jest to nieskuteczne, zastosuj niewielkie odchylenie głowy do tyłu, do momentu aż drogi oddechowe zostaną udrożnione.

    4. Utrzymując drożność dróg oddechowych, wzrokiem, słuchem i dotykiem oceń, czy występują prawidłowe oddechy poprzez przysunięcie swojej twarzy blisko twarzy dziecka i obserwowania jego klatki piersiowej:

• obserwuj ruchy klatki piersiowej;
• słuchaj nad nosem i ustami dziecka szmerów oddechowych;
• poczuj ruch powietrza na swoim policzku.

W pierwszych kilku minutach po zatrzymaniu krążenia dziecko może nabierać kilka wolnych, nieregularnych oddechów . Patrz, słuchaj i staraj się wyczuć oddech nie dłużej niż 10 sekund, zanim podejmiesz decyzję. Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, czy dziecko oddycha prawidłowo, postępuj tak, jakby oddech był nieprawidłowy.

   5a. Jeśli dziecko oddycha prawidłowo:

• ułóż dziecko w pozycji bezpiecznej (zostanie opisana w dalej);

• wyślij kogoś lub sam udaj się po pomoc – zadzwoń pod lokalny numer ratunkowy aby wezwać karetkę;

• sprawdzaj, czy oddech nadal występuje.

   5b. Jeśli dziecko nie oddycha lub oddycha nieprawidłowo:

• delikatnie usuń widoczne ciała obce mogące powodować niedrożność dróg oddechowych;
  
  
• wykonaj 5 pierwszych oddechów ratowniczych;
  
  
• podczas wykonywania oddechów ratowniczych zwróć uwagę na pojawienie się kaszlu lub odruchów z tylnej ściany gardła w odpowiedzi na twoje działania; obecność lub brak tego typu reakcji stanowi część oceny obecności oznak krążenia, 

Oddechy ratownicze u dziecka powyżej 1. roku życia

• zapewnij odchylenie głowy i uniesienie bródki;

• kciukiem i palcem wskazującym ręki leżącej na czole zaciśnij miękkie części nosa;

• rozchyl usta dziecka, ale zapewnij uniesienie bródki;

• nabierz powietrza, obejmij szczelnie swoimi ustami usta dziecka, upewniając się, że nie ma przecieku powietrza;

• wykonaj powolny wydech do ust dziecka trwający ok. 1–1,5 sekundy, obserwując równocześnie unoszenie się klatki piersiowej;

• utrzymując odchylenie głowy i uniesienie bródki odsuń swoje usta od ust poszkodowanego i obserwuj, czy podczas wydechu opada klatka piersiowa;

• ponownie nabierz powietrze i powtórz opisaną sekwencję pięć razy; oceń jakość oddechu, obserwując klatkę piersiową dziecka: powinna się unosić i opadać jak przy normalnym oddechu.

Oddechy ratownicze dla niemowląt:

• umieść głowę w pozycji neutralnej (kiedy niemowlę leży na plecach, głowa jest zazwyczaj przygięta i może wymagać niewielkiego odchylenia) i unieś bródkę,

• nabierz powietrza, obejmij szczelnie swoimi ustami usta i nos dziecka upewniając się, że nie ma przecieku powietrza. Jeśli u starszego niemowlęcia nie można objąć ust i nosa, można próbować objąć swoimi ustami albo usta, albo nos niemowlęcia (jeśli tylko nos – należy zacisnąć usta, aby powietrze nie wydostawało się na zewnątrz), 

• powoli wdmuchuj powietrze do ust i nosa niemowlęcia przez 1–1,5 sekundy, w ilości wystarczającej do widocznego uniesienia się klatki piersiowej;

• utrzymując odchylenie głowy i uniesienie żuchwy odsuń swoje usta od ust poszkodowanego i obserwuj, czy podczas wydechu opada klatka piersiowa; 

• nabierz powietrza i powtórz opisaną sekwencję 5 razy. 

Zarówno u niemowlęcia, jak i u dziecka, jeśli wykonanie skutecznego oddechu natrafi na trudność, drogi oddechowe mogą być niedrożne: 

• otwórz usta dziecka i usuń z nich wszelkie widoczne przeszkody; nigdy nie staraj się usunąć ciała obcego na ślepo; 

• upewnij się, że głowa jest prawidłowo odchylona, bródka uniesiona oraz czy szyja nie jest nadmiernie odgięta; 

• jeśli odgięcie głowy i uniesienie brody nie powoduje udrożnienia dróg oddechowych, spróbuj metody wysunięcia żuchwy; 

• podejmij do 5 prób w celu uzyskania efektywnych oddechów, jeśli nadal jest to nieskuteczne, rozpocznij uciskanie klatki piersiowej. 

6. Oceń układ krążenia dziecka. 

Masz nie więcej niż 10 sekund na:

• poszukiwanie oznak krążenia – zalicza się do tego jakikolwiek ruch, kaszel lub prawidłowy oddech (nie oddechy agonalne, które są rzadkie i nieregularne).

Jeśli sprawdzasz tętno, upewnij się, że nie zajmie ci to więcej niż 10 sekund. 

U dziecka powyżej 1. roku życia badaj tętno na tętnicy szyjnej. 

Badanie tętna na tętnicy szyjnej. 

Kciuk i trzy duże palce ręki obejmują krtań. Te trzy palce przesuwają się z boku do zagłębienia utworzonego przez krtań i boczny mięsień szyjny. Tu powinno być wyczuwalne tętno.

U niemowlęcia badaj tętno na tętnicy ramiennej, czyli wewnętrznej stronie ramienia.

Puls na tętnicy udowej można badać zarówno u niemowląt, jak i u dzieci.Tętno bada się w pachwinie, miejsce to znajduje się w połowie odległości pomiędzy kolcem biodrowym górnym przednim a spojeniem łonowym. 

7A. Jeżeli jesteś pewien, że w ciągu 10 sekund stwierdziłeś obecność oznak krążenia: 

• jeśli to konieczne, kontynuuj oddechy ratownicze aż do powrotu spontanicznego oddechu; 

• jeśli dziecko nadal jest nieprzytomne, ułóż je w pozycji bezpiecznej; 

• powtarzaj regularnie ocenę stanu ogólnego dziecka. 

7B. Jeśli brak oznak krążenia, chyba że jesteś PEWIEN, że możesz wyczuć wyraźne tętno o częstości większej niż 60/min w ciągu 10 sekund: 

• rozpocznij uciskanie klatki piersiowej; 

• połącz uciskanie klatki piersiowej z oddechami ratowniczymi. 

Uciśnięcia klatki piersiowej 

U wszystkich dzieci należy uciskać dolną połowę mostka. Aby uniknąć uciśnięć nadbrzusza, zlokalizuj miejsce, gdzie łuki żebrowe dolnych żeber łączą się ze sobą. Należy uciskać mostek na szerokość jednego palca powyżej tego punktu. Uciśnięcia powinny być wystarczające, aby obniżyć mostek o około jedną trzecią głębokości klatki piersiowej. Nie należy się obawiać, że uciska się za mocno: „Uciskaj szybko i mocno”. Należy całkowicie zwolnić ucisk i powtarzać tę czynność z częstością co najmniej 100/min (ale nie przekraczając 120/min). Po 15 uciśnięciach należy odchylić głowę, unieść bródkę i wykonać dwa efektywne oddechy. Uciskanie klatki piersiowej i oddechy ratownicze powinno się kontynuować w stosunku 15 : 2. Najkorzystniejsza metoda uciskania klatki piersiowej różni się nieznacznie u dzieci i u niemowląt. 

Uciśnięcia klatki piersiowej u niemowląt

W przypadku uciśnięć klatki piersiowej prowadzonych przez jednego ratownika zalecane jest wykonanie tej procedury opuszkami dwóch palców. Jeżeli jest dwóch lub więcej ratowników, należy użyć techniki dwóch kciuków i dłoni obejmujących klatkę piersiową niemowlęcia. Należy umieścić kciuki jeden obok drugiego w dolnej połowie mostka, ułożone końcami w kierunku głowy niemowlęcia. Pozostałe rozpostarte palce obu dłoni obejmują dolną część klatki piersiowej, a końce palców podtrzymują plecy niemowlęcia. W obydwu metodach należy uciskać dolną część mostka tak, aby obniżyć mostek o około jedną trzecią głębokości klatki piersiowej.

Uciśnięcia klatki piersiowej u dzieci powyżej 1. roku życia 

Należy umieścić nadgarstek jednej ręki w dolnej połowie mostka . Konieczne jest uniesienie palców aby upewnić się, że nie uciska się żeber. Należy ustawić się pionowo nad klatką piersiową poszkodowanego, wyprostować ramiona i uciskać tak, aby obniżyć mostek o około jedną trzecią głębokości klatki piersiowej.

W przypadku większych dzieci lub drobno zbudowanych ratowników łatwiej będzie to osiągnąć przy użyciu dwóch rąk ze splecionymi palcami.

8. Nie przerywaj resuscytacji do czasu:

• powrotu oznak życia u dziecka (zacznie się budzić, poruszać, otworzy oczy oraz zacznie prawidłowo oddychać lub będzie miało dobrze wyczuwalne tętno z częstością powyżej 60 uderzeń/minutę); 

• przybycia wykwalifikowanej pomocy, która przejmie działania ratownicze; 

• wyczerpania własnych sił. 

Kiedy wezwać pomoc 

Ważne jest, aby wezwać pomoc tak szybko, jak to możliwe, kiedy tylko dziecko straci przytomność.

• Gdy jest więcej niż jeden ratownik, jeden z nich rozpoczyna resuscytację, podczas gdy drugi idzie po pomoc. 

• Gdy jest tylko jeden ratownik, prowadzi on resuscytację przez około 1 minutę, zanim uda się po pomoc. Aby zminimalizować czas trwania przerwy w RKO, możliwe jest przeniesienie niemowlęcia lub małego dziecka do miejsca wzywania pomocy.

• Jedynym wyjątkiem, kiedy nie należy prowadzić RKO przez minutę zanim uda się po pomoc, jest przypadek, kiedy dziecko nagle straci przytomność i stało się to w obecności jednego ratownika. W tej sytuacji najbardziej prawdopodobną przyczyną zatrzymania krążenia są zaburzenia rytmu serca i dziecko wymaga defibrylacji. Należy natychmiast szukać pomocy, jeśli nikt inny nie może tego zrobić.

I na koniec dzisiejszego postu podsumowanie 

Podstawowe skróty pojawiające się w badaniu USG w ciąży

Podstawowe skróty pojawiające się w badaniu USG w ciąży

AC – obwód brzucha dziecka,

AFI – wskaźnik płynu owodniowego,

ASP lub FHR – akcja serca płodu,

BPD – wymiar dwuciemieniowy główki,

AUA – średni wiek ciąży wg USG,

CER – wymiar poprzeczny móżdżku,

CRL – długość ciemieniowo-siedzeniowa (mierzona od czubka głowy do kości ogonowej dziecka),

EDD – przybliżona data porodu,

EFW – szacowna waga dziecka,

FHR lub ASP– czynność serca dziecka mierzone w uderzeniach na minutę,

FL – długość kości udowej,

GA – wiek ciążowy według ostatniej miesiączki,

GS – średnica pęcherzyka ciążowego,

HC – obwód główki,

HL – długość kości ramiennej,

LMP – data ostatniej miesiączki,

LV – szerokość komory bocznej mózgu,

NB – kość nosowa,

NF – fałd karku,

NT – przezierność karku,

OFD – wymiar potyliczno-czołowy,

OM – ostatnia miesiączka,

TCD – poprzeczny wymiar móżdżku,

TP – termin porodu,

YS – pęcherzyk żółtkowy.

APAD – przednio-tylny wymiar brzucha,

APTD – przednio-tylny wymiar klatki piersiowej,

Skróty z badania USG dopplera (doplerowskie):

MCA – tętnica środkowa mózgu,

PI – wskaźnik pulsacji naczyniowej,

Regurg - niedomykalność zastawki,

RI – wskaźnik oporności naczyniowej,

S/D – stosunek skurczowo/rozkurczowy,

UA – tętnica pępowinowa,

Vd - prędkość rozkurczowa,

Vmax - prędkość maksymalna,

Vmean - prędkość średnia,

Vmin - prędkość minimalna.

DV – przewód żylny


Szacunkowa masa płodu jest liczona na podstawie AC (obwodu brzucha), BPD (wymiaru dwuciemieniowego główki), FL (długości kości udowej) i HC (obwodu główki). Wyliczenie obarczone błędem rzędu 10%

W badaniu USG w ciąży podlega ocenie:

• Łożysko -oceniane jest jego położenie w macicy oraz czasami stopień dojrzałości za pomocą skali Grannuma (0° , I° , II° , III° )

• Pępowina - prawidłowo zbudowana jest z 2 tętnic i 1 żyły czyli trzynaczyniowa

Badania inwazyjne takie jak amniopunkcja, biopsja kosmówki i kordocenteza polegają na nakłuciu macicy w celu uzyskania materiału genetycznego dziecka. Ryzyko utraty ciąży wieloraczej przy tego typu badaniach wynosi 2-3% pojedynczej 1%. Decyzję o przeprowadzeniu badań podejmują rodzice.

Badania w ciąży cd.

Porozmawiajmy o USG

Jest to jedno z najważniejszych badań USG w ciąży.Każda ciężarna chce wiedzieć czy urodzi zdrowe dziecko i jakiej będzie płci. Badania prenatalne mają odpowiedzieć na to pytanie, należy jednak pamiętać, że nie wszystko można dokładnie oceniać u nienarodzonego dziecka.

Badania te dzielą się na:

- nieinwazyjne (USG, badania krwi matki), bezpieczne dla płodu

- inwazyjne amniopunkcja genetyczna, biopsja kosmówki

Każda ciężarna obciążona jest pewnym ryzykiem urodzenia dziecka z zespołem Downa czy innymi nieprawidłowościami, które zależy między innymi od wieku, chorób przewlekłych, leków i obciążeń genetycznych w rodzinie.

Przykładowy aparat do USG :

Do 10 tyg. Ciąży USG jest wykonywane dopochwowo:

Źródło http://www.polski-lekarz.co.uk/

Po 11 tyg. Za pomocą głowicy przezbrzusznej:

Źródło http://www.polski-lekarz.co.uk/

USG pomiędzy 11-14 tygodniem ciąży pozwala ocenić ryzyko wystąpienia np. zespołu Downa u płodu.

Ponadto w tym czasie trwania ciąży widocznych jest większość wad płodu.

W USG w 11-14 tygodniu ciąży ocenia się:

•  wielkość maluszka ( tzw. Wymiar CRL – z ang. Wymiar ciemieniowo-    siedzeniowy czyli od głowy do pupy)

•  czynność serca (FHR – z ang.)

•  przezierność karku (NT), 

•  kość nosową, 

- Badanie można rozszerzyć o dodatkowe parametry jak np. przepływ krwi przez zastawkę trójdzielną.

Przezierność karku, czyli przezroczysty" (wypełniony płynem) obszar pomiędzy skórą a tkanką podskórną okolicy karku płodu występuje u każdego dziecka w tym okresie ciąży (później się wchłania). Zwiększone NT (czyt. wyżej) jest objawem, a nie chorobą. Bardzo często zwiększona przezierność karkowa nie wiąże się z żadnymi nieprawidłowościami. Jest to tylko sygnał zmuszający w wielu przypadkach lekarza do poszerzenia panelu badań obejmującego ocenę kariotypu płodu, wczesną ocenę anatomii płodu z oceną serca.
Pomiar przezierności karkowej jest jednym z najtrudniejszych pomiarów wykonywanych przez całą ciążę. Trudność polega na uchwyceniu płodu w ściśle określonej pozycji, odpowiednim ustawieniu aparatu. Norma przezierności karku zależy od wielkości płodu. Na podstawie przeprowadzonych pomiarów wylicza się ryzyko wystąpienia wad u płodu.Wynik w postaci opisu z obliczeniami bez zdjęcia pokazującego sposób przeprowadzenia pomiaru NT jest niepełny (ważne jest czytelne udokumentowanie pomiaru).

Między 11 – 14 tyg. ciąży CRL dziecka wynosi zwykle 4,5 – 8,4 cm a FHR 150 -170 na min. Przez pierwsze 3 miesiące ciąży wszystkie dzieci rosną w podobnym tempie, więc pomiar wielkości płodu pozwala dość precyzyjnie ocenić wiek ciąży.

Amniopunkcja

Badanie amniopunkcji polega na pobraniu próbki płynu owodniowego która następnie poddana zostaje analizie laboratoryjnej w celu zdiagnozowania wad genetycznych jakimi obarczony może być płód. Badanie to obarczone jest ryzykiem poronienia dlatego proponuje się je tylko ciężarnym, u których występuje podwyższone ryzyko wystąpienia schorzeń genetycznych. Przeprowadza się je po 15 tyg.ciąży a na wynik czeka 3-5 tyg. W ciążach mnogich jednokosmówkowych wystarczy jedno nakłucie w dwukosmówkowych potrzebne są dwa nakłucia.

Po badaniu mogą wystąpić : krwawienie, bóle podbrzusza, wyciek płynu owodniowego. Jeśli coś takiego zauważysz jak najszybciej zgłoś się do lekarza.

Źródło http://ojcostwoprenatalne.pl/

Biopsja trofoblastu (kosmówki)

Biopsja trofoblastu (kosmówki) polega na pobraniu fragmentu kosmówki pod kontrolą USG. Możliwe jest pobieranie kosmówki drogą przez brzuszną (przez nakłucie igłą powłok brzusznych) lub przez pochwową (przez cewnik wprowadzany przez szyjkę do macicy).Tak uzyskany materiał poddaje się badaniom genetycznym. Badanie kosmówki można wykonać po 11 tyg. ciąży. Zaletą badania trofoblastu jest stosunkowo wczesne wykrycie wad płodu. Ryzyko utraty ciąży jest według najnowszych danych porównywalne z ryzykiem amniopunkcji.

Biopsja przezbrzuszna:

Źródło http://www.eurogentest.org/

Biopsja przezpochwowa:

Źródło http://www.eurogentest.org/

Kordocenteza

Polega na pobraniu krwi z żyły pępkowej po nakłuciu pępowiny przez powłoki brzuszne pod kontrolą USG po 17 tygodniu ciąży. Krwinki białe płodu poddaje się badaniu, we krwi płodu można również wykonać inne badania: ocenić grupę krwi płodu, morfologię, równowagę kwasowo-zasadową lub wykonać diagnostykę wrodzonych infekcji.
A teraz mamy drugi trymestr ciąży i badanie wykonywane jest między 20, a 24 tygodniem ciąży.
W takim standardowym badaniu wykonuje się pomiar:

•  wymiaru dwusiemieniowego

•  obwodu główki

•  długości kości udowej

•  obwód brzucha

Teraz będzie można oszacować wagę Twojego dziecka. Oprócz tego powinna zostać oceniona anatomia Twojego dziecka.


Chcesz wiedzieć, na co zwraca uwagę to czytaj dalej:


1. Ocenia, jaki jest ośrodkowy układ nerwowy, czyli wyklucza brak mózgu, sprawdza czy występuje wodogłowie oraz wyklucza obecność rozszczepu kręgosłupa


2. Ocenia klatkę piersiową, czy nie ma żadnej wady wrodzonej oraz czy nie ma przepukliny przeponowej


3. Ocenia serce Twojego dziecka: czy nie ma żadnej wady wrodzonej. Choć bardzo rzadko występują takie wady i są trudne do wykrycia. To medycyna na tyle poszła naprzód, że niektóre wady są już operowane wewnątrzmacicznie.


4. Ocenia się powłoki brzuszne.


5. Ocena nerek


6. Ocena kończyn, czy są prawidłowo zbudowane


Jeszcze jedna uwaga, jeżeli planujesz USG 3D albo 4D to jest teraz najlepszy moment, żeby je zrobić.


Poza tym ocenia się:

• Łożysko gdzie leży w macicy czy ma prawidłowy wygląd

• Szyjkę macicy badanie to najczęściej wykonuje się sondą dopochwową ocenia się jej długość i to czy nie otwiera się za wcześnie

• Płyn owodniowy sprawdza się czy każde z dzieci ma go prawidłową ilość. 

• Czasami stosuje się Dopplera – ocenę przepływu krwi w naczyniach takich jak pępowina, dzięki czemu można ocenić wydolność łożyska.

Badania w ciąży

Pamiętaj:

Odczytanie i interpretacja wyników badań to zadanie lekarza.

Gdy odbierasz swoje wyniki widzisz tajemnicze literki i cyferki i zaczynasz się niepokoić? Na wydruku obok twoich wyników są bowiem podane normy i okazuje się, że twoje parametry nie zawsze się mieszczą w przedziale prawidłowych wyników?

Chcemy Cię uspokoić: na standardowych druczkach z wynikami badań podane są normy dla kobiet, które nie są w ciąży, podczas gdy w ciąży pewne parametry się zmieniają.

Ciąża u kobiety została podzielona na trzy trymestry. W każdym z nich lekarz zleci wykonanie odpowiednich badań oraz przeprowadzi wywiad lekarski. Minimalny zakres badań wykonywany w ciąży ustalony został w przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne. Odpowiedzialna przyszła mama wie, jak ważne jest świadome korzystanie z osiągnięć medycyny. Niezwykle ważną i potrzebną dziedziną wiedzy jest diagnostyka laboratoryjna i USG. Korzystanie z informacji dostarczanych przez badania pomaga w bezpiecznym przejściu przez okres ciąży. Zakażenia w ciąży mogą skutkować poronieniem lub porodem przedwczesnym, zahamowaniem rozwoju wewnątrzmacicznego płodu, niską masą urodzeniową noworodka, ciążą obumarłą lub śmiercią noworodka. Istnieje też ryzyko zakażenia płodu lub noworodka i wystąpienia u dziecka choroby zakaźnej lub wad wrodzonych. Dlatego wykonuje się badania które wzbudzają wiele często negatywnych emocji (HIV, kiła, WZW B i C). Wykonuje się je na początku ciąży. Wśród badań laboratoryjnych wykonywanych w ciąży praktycznie przed każdą wizytą, jest:

• Ogólne badanie moczu. Ma na celu kontrolowanie pracy nerek, które w ciąży filtrują i oczyszczają znacznie więcej krwi niż przed ciążą. Badanie moczu wykonuje się, by stwierdzić, czy nerki pracują prawidłowo i czy nie ma zakażenia układu moczowego. W moczu ciężarnej nie powinny występować: bakterie, ketony, białko, bilirubina.
  Badanie moczu pozwala wykryć np. gestozę ciążową czy cukrzycę.
  Przy cukrzycy ciężarnych w moczu wystąpi cukier, natomiast przy zatruciu ciążowym charakterystyczny jest białkomocz, czyli zwiększone stężenie białka w moczu. Obecność bilirubiny w moczu wskazuje natomiast na choroby wątroby. W przypadkach chorób ciężarnej ważne jest wczesne rozpoznanie i podjęcie odpowiedniego leczenia.

• Tak samo często jak badanie moczu wykonywana jest u przyszłych mam morfologia krwi. Dzięki niej można zaobserwować rozwijającą się w Twoim organiźmie anemię (niskie stężenie hemoglobiny) i jej powód np.niedobór kwasu foliowego,żelaza lub witamin z grupy B. Objawami anemii są senność i osłabienie. Podwyższony poziom leukocytów, czyli białych krwinek może świadczyć o infekcji lub procesie zakaźnym (ale w każdej ciąży ich poziom jest zwykle wyższy niż podane na wyniku normy dla nie-ciężarnych), natomiast zbyt niski ich poziom wskazuje na obniżoną odporność. W morfologii sprawdza się także poziom płytek krwi. Biorą one udział w procesie krzepnięcia. Zdarza się, że w trakcie trwania ciąży ich poziom obniża się. Taka sytuacja może wymagać konsultacji z hematologiem. 

• W pierwszym trymestrze ciąży (nie ma obowiązku) warto przeprowadzić ocenę funkcji tarczycy przyszłej mamy. Oznaczenie poziomu TSH umożliwia zdiagnozowanie łagodnej niewydolności tarczycy i pozwala na określenie ryzyka wystąpienia zapalenia tarczycy po porodzie. Prawidłowy poziom hormonów tarczycy u matki kontroluje rozwój dziecka, a szczególnie rozwój mózgu i kości. W przypadku niedoboru tych hormonów może dojść do niedorozwoju mózgu u dziecka i pojawienia się wad kości oraz przedwczesnego odklejenia się łożyska i poronienia. U kobiet z niedoczynnością tarczycy może pojawić się niepłodność, dlatego badanie TSH jest zalecane w przypadku wystąpienia problemów z poczęciem dziecka. Nadczynność tarczycy z kolei zwiększa ryzyko wystąpienia u kobiety stanu przedrzucawkowego i nadciśnienia. W wyniku zbyt wysokiego poziomu hormonów tarczycy u dziecka mogą pojawić się wady wrodzone, może także dojść do poronienia. Nadczynności i niedoczynności tarczycy leczy się eliminując ryzyko powyższych powikłań. W związku z tym badanie TSH i wczesna diagnoza problemów z tarczycą jest bardzo ważna dla przyszłej mamy.

Posiew z pochwy

Swędzenie, pieczenie, kłucie - te objawy zna większość z nas. Skutki infekcji pochwy w czasie ciąży mogą być poważne. Dlatego higiena intymna w tym okresie ma szczególne znaczenie. Infekcje bakteryjne są groźne dla ciąży. Nieodpowiednio leczone, mogą doprowadzić do przedwczesnego pęknięcia pęcherza płodowego oraz porodu przedwczesnego.Pod koniec ciąży zaleca się pobranie posiewów z pochwy i odbytu w kierunku paciorkowca beta-hemolizujący z grupy B (Streptococcus agalactiae) GBS który zamieszkuje dolny odcinek przewodu pokarmowego, okolice odbytu i krocza oraz błony śluzowe dróg rodnych.Przed ciążą i w czasie jej trwania nie wymaga leczenia – działania podejmuje się dopiero w chwili rozpoczęcia porodu. Podaje się wtedy antybiotyk, który zmniejsza ryzyko przeniesienia się tej bakterii na dziecko (może ona u noworodka wywołać nawet sepsę).

Dolegliwości ciężarnych

Największą plagą ciężarnych w pierwszym trymestrze są nudności i wymioty. Podczas ciąży dotyczą około połowy ciężarnych kobiet, ustępują zwykle po 14-16 tygodniu ciąży. Występują najczęściej rano, tuż po wstaniu z łóżka. Czasami, szczególnie w przypadku ciąż mnogich mogą utrzymywać się do końca ciąży. Przyczyną nudności w ciąży może być wysoki poziom hormonu HCG we krwi w pierwszym trymestrze ciąży, rozluźnienie mięśniówki przewodu pokarmowego, (co powoduje mniejszą skuteczność trawienia) nadmiar kwasu żołądkowego oraz wyostrzenie zmysłu węchu. Jeśli cały czas wymiotujesz po zjedzeniu lub wypiciu czegokolwiek, koniecznie skontaktuj się z lekarzem, przepisze odpowiednie leki. Konieczne może być też podanie kroplówki, aby zapobiec odwodnieniu.

Pamiętaj! Bez konsultacji z lekarzem nie przyjmuj żadnych leków.

Rady:

• Jeżeli najgorzej czujesz się rano, przed wstaniem z łóżka zjedz kawałek suchego chleba, sucharka lub płatki kukurydziane.

• W ciągu dnia jedz małe porcje, ale często - nawet osiem posiłków. Jedz dużo warzyw i owoców, jednak unikaj cytrusów.

• Unikaj widoku i zapachu jedzenia, które wywołuje u ciebie nudności i wymioty.

• Unikaj tłustych i smażonych pokarmów, ponieważ są ciężkostrawne i dlatego mogą być przyczyną nudności.

• Po posiłku usiądź prosto, nie kładź się a unikniesz wtedy sensacji żołądkowych.

• Wstając z łóżka rób to powoli, unikaj gwałtownych zmian pozycji ciała.

• Postaraj się unikać stresów. Często odpoczywaj w ciągu dnia, z głową i nogami uniesionymi lekko do góry.

• Możesz popijać wodę z imbirem, który zapobiega nudnościom. Kawałeczek surowego imbiru zetrzyj na tarce i zalej wodą.

• Na nudności pomagają też migdały. Zapobiegawczo możesz kilka zjadać, co dwie trzy godziny

Kolejną dolegliwością jest tak zwana senność związana ze zmianami hormonalnymi, zmiennymi nastrojami i niepokojami jak również z niemożnością znalezienia wygodnej pozycji do spania.Nadmierną senność możesz odczuwać na początku ciąży, kiedy to stężenie progesteronu jest największe.Bezsenność może dokuczać Ci w III trymestrze i może mieć związek z nasilającymi się i bardziej odczuwalnymi ruchami płodu i częstymi nocnymi wizytami w toalecie.

Zgaga, niestrawność i zaparcia

Zgaga to uczucie palenia w przełyku. Rozluźniona pod wpływem działania hormonów zastawka u wejścia do żołądka, nie utrzymuje jego zwartości i cofający się z żołądka pokarm powoduje to nieprzyjemne palenie.
Ta dolegliwość jest praktycznie nie do uniknięcia w ciąży, szczególnie daje się we znaki pod koniec ciąży. Zalegający w przełyku pokarm powoduje natomiast niestrawność.Przyczyną zaparć jest zwiększone rozluźnienie mięśniówki jelit spowodowane działaniem hormonów ciążowych oraz ucisk macicy na jelita.
Rozciągnięte i uciskane jelita pracują mniej wydajnie, przez co trawienie i wydalanie przebiega wolniej.
Środki rozluźniające czy przeczyszczając przyjmuj jedynie po konsultacji z lekarzem.

Ból kręgosłupa i rozejście spojenia łonowego

Ból kręgosłupa dotyka wiele przyszłych mam. Na skutek działania hormonów ciążowych nieruchome stawy biodrowo-krzyżowe rozluźniają się, szykując łatwiejszą drogę na świat dla dziecka. Dodatkowo rosnący brzuszek przesuwa środek ciężkości Twojego ciała do przodu.

Rozejście spojenia łonowego jest skutkiem nadmiernego rozluźnienia wiązadeł i zwiększenie ruchliwości kości miednicy pod wpływem hormonów ciążowych (estrogenów). Pojawia się ból przy poruszaniu (zwłaszcza chodzeniu, wchodzeniu po schodach), niekiedy słyszy się nawet w trakcie chodzenia charakterystyczne trzaski. Niemożliwe staje się stanięcie na jednej nodze. Gdy bólowi spojenia łonowego towarzyszy gorączka a ból nasila się podczas chodzenia lub leżenia na boku, nie powinnaś zwlekać z wizytą u lekarza.

Żylaki, obrzęki i rozstępy u ciężarnych

U kobiet ciężarnych wzrasta ilość krwi, zmianie ulega ciśnienie w żyłach, zmniejsza się też sprężystość ścian żył - zmiany te zwiększają ryzyko powstawania żylaków. Dodatkowo uciskająca macica utrudnia przepływ krwi w żyłach. Żylaki mogą pojawić się na nogach, wargach sromowych, w pochwie i w odbycie. Mogą powodować bolesność i pieczenie.

Obrzęki pojawiające się po 36 tygodniu ciąży wokół kostek i dłoni, są zjawiskiem fizjologicznym i zwiastują nadchodzący poród. Powoduje je gromadzący się zapas płynów, które zostaną wchłonięte do naczyń krwionośnych po porodzie.

Przyczyną powstawania rozstępów jest nadmierne i postępujące w szybkim tempie rozciąganie skóry. Rozstępy mogą pojawić się na brzuchu, piersiach i udach.

Należy pamiętać aby nie ograniczać ilości spożywanych płynów najlepiej pić 2-3 litry dziennie. Na wielkość obrzęków to i tak nie wpłynie.

Jak powstaje ciąża mnoga

Jedną z zagadek związanych z wieloraczkami jest to, że posiadają one szczególny związek wykraczający poza zwykłe rodzeństwo. Choć więź między dziećmi z ciąż mnogich jest szczególnym aspektem ich unikalnego związku, niekiedy jest on powiązany z niezwykłymi nadnaturalnymi zdolnościami.
Potwierdza to wiele anegdot. Prawie każde rodzeństwo wieloraczków może opowiedzieć taką historię. Czasami jedno z dzieci doświadcza fizycznego odczucia czegoś, co dzieje się z jego rodzeństwem. Kiedy indziej dzieci z ciąż mnogich odkrywają, że wykonują podobne czynności, będąc daleko od siebie, przykładowo kupują ten sam przedmiot, zamawiają taką samą potrawę w restauracji lub podnoszą słuchawkę, aby zadzwonić w tym samym momencie. Może się wydawać, że jedno zna myśli drugiego, mówiąc jednocześnie lub kończąc wzajemnie swoje wypowiedzi. Czy to prawda ? Na to pytanie niech odpowiedzą Państwa dzieci.

1. Przygotowanie do ciąży

Jeśli jesteś przewlekle chora i na stałe przyjmujesz leki przed zajściem w ciążę idź do lekarza prowadzącego.Porozmawiaj z nim o lekach które przyjmujesz na stałe. Sama byłam w takiej sytuacji. Zmniejszenie dawki leków przez lekarza uchroniło moje dzieci przed wadami ale.

Pamiętaj! Nie zmniejszaj i nie odstawiaj leków sama. Jeśli już jesteś w ciąży poinformuj ginekologa o przyjmowanych na stałe lekach.

Ciąża to tak naprawdę niespodzianka można nawet powiedzieć, że loteria. Nigdy nie wiadomo kiedy się pojawi i ile dzieci będziemy mieli na raz.

Gdy spóźnia się miesiączka biegniemy po test ciążowy i bach są dwie kreski. Szybko idziemy do lekarza. Na pierwszej wizycie oprócz badania ginekologicznego zostanie pobrana cytologia jeśli lekarz będzie miał możliwość wykona również USG.

„Widzą Państwo to co ja?! - słowa lekarza brzmią niewinnie, „ to jest ciąża mnoga” – i tu się zaczyna. Reakcji na wiadomość o ciąży mnogiej jest bardzo wiele. Są one skrajne oto niektóre z nich: rozczarowanie, strach, przerażenie, niepewność, radość są również tacy którzy na wiadomość o ciąży wieloraczej są w takim szoku że chcą zatrzymać tylko jedno dziecko. Oczywiście ten stan mija i potem mają pretensje do siebie, że o czymś takim pomyśleli.

2. Gdzie prowadzić ciążę wieloraczą?

Kobiety spodziewające się wieloraczków powinny być pod opieką położnika, który ma duże doświadczenie w prowadzeniu ciąż wieloraczych i co ważne stale współpracuje z jakimś dobrym dużym ośrodkiem położniczo-neonatologicznym. Pacjentki te bowiem często wymagają krótszej lub dłuższej hospitalizacji i miło mieć w szpitalu znajomą twarz .Potrzebny nam będzie jeszcze bardzo dobry ultrasonografista (a nie taki pierwszy z brzegu) który będzie miał oko na nasze dzieci.
Ciąża wieloracza to jednak początek przygody. Problemy pojawiają się w domu po powrocie ze szpitala z płaczącymi maluchami.

Na pewno macie wiele pytań i obaw. Boicie się tych pierwszych miesięcy, że sytuacja was przerośnie.

Pamiętajmy dzieci z ciąż mnogich należy traktować z osobna. Każde z nich ma inne potrzeby i charaktery.

3. Skąd się biorą ciąże mnogie?

Czynnikiem zwiększającym możliwość pojawienia się ciąży mnogiej jest leczenie hormonalne, w tym stymulowanie owulacji czy też zapłodnienie pozaustrojowe. Pomiędzy 30 - 35 rokiem życia szansa na ciążę wielopłodową jest większa niż u kobiety 20 letniej. Powodem jest m.in. podwójne jajeczkowanie tych starszych.

Średnio bliźnięta rodzą się w 36 tyg. ciąży i w większości, ale nie zawsze jest to poród przez cesarskie cięcie.

• Ciąża bliźniacza dwujajowa stanowi 75% wszystkich ciąż bliźniaczych . Powstaje w wyniku zapłodnienia dwóch odrębnych komórek jajowych przez dwa osobne plemniki. Od samego początku powstają więc dwa oddzielne i różne zarodki. Dzieci urodzone z takiej ciąży nie są do siebie podobne i mogą być różnej płci. Ta ciąża jest zawsze dwukosmówkowa i dwuowodniowa. Jest to ciąża wysokiego ryzyka, głównie ze względu na ryzyko wcześniactwa.
• Ciąża bliźniacza jednojajowa powstaje w wyniku zapłodnienia jednej komórki jajowej przez plemnik. W zależności od czasu, w którym się podzieli się wyróżniamy następujące rodzaje ciąży bliźniaczej jednojajowej:
  
  - Dwukosmówkowa dwuowodniowa czyli 2 łożyska i 2 worki owodniowe – podział następuje między 1-4 dniem od zapłodnienia bliźnięta te są do siebie najbardziej podobne (im później bowiem dochodzi do podziału, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo powstania dwóch idealnie równych części). Jest to ciąża wysokiego ryzyka – podobnie jak w ciąży dwujajowej, bo to ryzyko wiąże się przede wszystkim z kosmowkowością.
  -Jednokosmówkowa dwuowodniowa czyli 1 łożysko 2 worki owodniowe– podział następuje między 4 - 7 dniem od zapłodnienia niektóre źródła podają, że podział może nastąpić do 9 dnia od zapłodnienia. Jest to ciąża bardzo wysokiego ryzyka, przede wszystkim w związku z występowaniem wspólnego łożyska, przez które dzieci sa w pewien sposób od siebie zależne.
  
  - Jednokosmówkowa jednoowodniowa czyli 1 łożysko 1 worek owodniowy– podział następuje między 7 a 9 do 12 dnia od zapłodnienia. Jest to ciąża występująca bardzo rzadko Jest to ciąża ekstremalnie wysokiego ryzyka, przede wszystkim ze względu na ryzyko zaplątania się pępowin maluszków 
• W przypadku gdy podział komórki następuje między 12-15 dniem od zapłodnienia, powstają bliźnięta potocznie zwane syjamskimi jest to niezwykle rzadko występujący rodzaj ciąży. Występuje raz na 50-100 tyś. urodzeń są one zawsze tej samej płci przeważnie żeńskiej i są połączone w różny sposób.
• Ciąża bliźniacza jednojajowa dwuplemnikowa – w tym przypadku komórka jajowa ulega podziałowi, a następnie zapłodnieniu dwoma plemnikami. Obie części komórki jajowej po podziale są identyczne genetycznie i mogą zostać zapłodnione przez dwa różne plemniki. Geny matki są więc jednakowe, geny ojca mogą się różnić. Ponieważ o płci decydują geny ojca, bliźnięta takie mogą się nią różnić! Bliźnięta te są do siebie bardziej podobne niż bliźnięta dwujajowe, ale nie tak identyczne jak jednojajowe. Takie sytuacje zdarzają się u ludzi niezmiernie rzadko
• Ciąża o wyższej krotności – to ciąża w której rozwija się troje i więcej dzieci. Jak powstaje? To skomplikowane kombinacji jest kilka przy trojaczkach im wyższa krotność tym kombinacji więcej. Jest to ciąża bardzo wysokiego ryzyka, przede wszystkim w związku z bardzo dużym ryzykiem wcześniactwa. 

Trojaczki i czworaczki mogą być dwujajowe, identyczne lub kombinacja dwóch. Jednojajowe trojaczki występują niezwykle rzadko. Mówimy o takich wieloraczkach, kiedy jedna zapłodniona komórka dzieli się na 3 zarodki. Zdarza się to jeszcze rzadziej w wypadku czworaczków, ale jest możliwe. Tak jak w przypadku bliźniaków, z ciąż jednojajowych rodzą się dzieci jednej płci.

Jeśli chodzi o trojaczki to mamy:

- trojaczki trzyjajowe - 3 komórki jajowe i 3 plemniki

- trojaczki jednojajowe – komórka jajowa w wyniku zapłodnienia dzieli się na trzy.

- trojaczki gdzie dwójka dzieci będzie jednojajowa – w wyniku zapłodnienia 2 komórek jajowych dochodzi do dodatkowego podziału jednej z nich.


Większość ciąż trojaczych kończy się porodem około 32 – 34 tygodnia ciąży, natomiast przy czworaczkach jest to średnio 29 tydzień. Większość dzieci musi zostać nieco dłużej pod opieką szpitalną ze względu na wcześniejszy poród.

Ciąże mnogie jednojajowe nawet przez naukowców bywają traktowane jak rodzaj cudownego defektu lub boski żart, podważający nasze poczucie wyjątkowości i niepowtarzalności. Rodzeństwa te są naturalnymi klonami – mają zawsze taką samą płeć i kod genetyczny. Ich powstawanie jest dziełem przypadku, gdyż nie ma na nie wpływu ani dziedziczność ani czynniki wewnętrzne lub zewnętrzne. Uważa się, że bliźnięta jednojajowe są lustrzanym odbiciem np. jeden jest prawo a drugi lewo ręczny może się zdarzyć również sytuacja, że organy wewnętrzne jednego z dzieci będą położone odwrotnie.

4. Kosmówkowość ciąż mnogich

Bardzo ważnym badaniem podczas całej ciąży jest USG. To właśnie podczas tego badania lekarz ustali m.in. kosmówkowość (ilość łożysk) naszej ciąży. Najłatwiej to zrobić do 10 tyg. Ciąży a najpóźniej powinno się to zrobić około 12 tygodnia Kosmówkowość determinuje ryzyko danej ciąży i sposób opieki nad nią, dlatego jest ona tak ważna. Każda ciężarna nosząca pod sercem wieloraczki musi znac kosmówkowość swojej ciąży już w pierwszym trymestrze!. To bardzo ważne aby nasze dzieci były zdrowe. Za pomocą łożyska bowiem nasze dzieci oddychają tlenem z krwi matki, otrzymują pokarm i w ten sam sposób wydalają produkty przemiany materii. Łożysko jednokosmówkowe dwuowodniowe jak i jednoowodniowe, niesie za sobą ryzyko wystąpienia zespołu przetoczenia między płodami TTTS (szerzej o TTTS w innym dziale) zespołu odwróconego przepływu tętniczego TRAP (szerzej o TRAP w innym dziale), czy patologii pępowiny w tym zapętlenia sznurów pępowinowych w przypadku ciąży jednoowodniowej.

Ciąża bliźniacza obraz 3d

Ciąża trojacza

Ciąża pięcioracza